6. Sınıf 6. ünite yaşayan demokrasi bütün konu özeti

ÜNİTE 6 YAŞAYAN DEMOKRASİ

TÜRK DEVLETLERİNDE YÖNETİM ANLAYIŞI
Türklerde ilk dönemlerden Türkiye cumhuriyetine kadar geçen süre içinde gelişim ve değişimler görülmüştür.
Egemenlik : Hakim olmak yönetme gücüne sahip olmak demektir
İlk türk devletlerinde egemenlik anlayışı (Orta asya türk devletleri)
-İlk türk devletlerinde yöneticilere han hakan kağan gibi isimler verilmiştir
-Hükümdara yönetme yetkisinin tanrı tarafından verildiğine inanılmaktaydı.(Kut anlayışı)
-Devlet hanedanın ortak malı olup egemenlik babadan oğula geçerdi.İnanışa göre oğullar arasından kimin tahta geçeceğine tanrının belirlediğine inanılırdı buda yönetin kaynağının dini temelli olduğunu gösterir.
-Devletin hanedanın (ailenin) ortak malı olması hükümdarlık kavgalarına sebeb olmuştur.
-Kurultay (toy) : Orta asya türk devletlerinde siyasi askeri ve idari kararların alındığı meclise toy deniliştir.Hükümdarın alınan kararlara uymak zorunda olmaması kurultayın danışma meclisi özelliğinde olduğunu gösterir.
Türk İslam devletlerinde yönetim(egemenlik) anlayışı
Selçuklu devletinde yönetim : Ülke hükümdar ve ailesinin ortak malıdır anlayışı devam etmiştir.Yönetim gene babadan oğula geçmiştir.Devlet işlerinin görüşüldüğü yere Divan ismi verilmiştir.
Osmanlı Devletinde yönetim : Osmanlı devletinde Ülke hükümdar ve ailesinin ortak malıdır anlayışı devam etmiştir.Yönetim gene babadan oğula geçmiştir.Yönetici Padişah hükümdar sultan gibi ünvanlar kullanmıştır.Devlet işleri Divan – ı Hümayün da görüşülmüştür.Son kararı padişahın vermsi danışma meclisi özelliğinde olduğunu gösterir.
Osmanlı Devletinde demokratikleşme hareketleri
-19. yy da divan-ı hümayun un yerini bakanlıklar almıştır.
Tanzimat farmanı : 1839 da Osmanlı devletinin siyasi ve sosyal yapısının düzeltilmesi için ilan edilmiştir.Tanzimat fermanıyla padişah kendi yetkilerini sınırlandırmış böylelikle kanunun üstünlüğünü kabul etmiştir.Fermanda tüm vatandaşların can ve mal güvenliği sağlanmıştır.
Islahat Fermanı : 1856 da Avrupalı devletlerin içişlerimize karışmasnı önlemek amacıyla çıkarılmıştır.Azınlıklara geniş haklar tanınmıştır
Meşrutiyet :Hükümdarın yanında halkında meclisle yönetime katıldığı bir yönetim biçimidir.Türk tarihinin ilk anayasası meşrutiyetle ilan edilen kanun – u esasidir.(1876).Halk Mebusan meclisinda yönetime katılma şansı bulmuştur.

Türkiye Cumhuriyetinde yönetim ve egemenlik anlayışı
-Yeni türk devletinin kurucus Atatürk milli egemenlik ilkesini devletin temel ilkelerinden biri haline getirmiştir.
Milli egemenlik : Milletin kendisini yönetecek kişilerikendisinin seçmesidir.yönetimin halk egemenliğinde bulunmasıdır.
Eski türk devletlerinde ülke hükümdarın iken Türkiye Cumhuriyetiyle yönetim anlayışı halka geçmiştir.
TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) : Türkiye C. yönetim organı TBMM dir.23 Nisan 1920 de TBMM nin açılmasıyla yönetim alanındaki köklü değişikle yönetim millete geçmiştir.
-Türkiye anayasında ”Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” İfadesi yer almaktadır.
TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN NİTELİKLERİ VE YÖNETİM YAPISI
Türkiye Cumhuriyetinin Özellikleri (Nitelikleri)
Demokratik devlettir : Halkın kendi kendisini yönetmesi esastır (milli egemenlik) .Halk belirli aralıklarla seçimlere katılıp (seçme ve seçilme) seçim hakkını kullanır.Demokratik devletlerde Yasama yürütme , yargı güçleri birbirinden ayrıdır. (kuvvetler ayrılığı)
-Hukuk devletidir: Hukuk herkes için eşit işlemektedir.İnsanların sahip olduğu hak ve özgürlükler anayasa tarafından güvence altına alınmıştır.
-Sosyal Devlet : Devlet kurumlarıyla muhtaç olan kişilere sahip çıkar.Halkının mutluluğu ve refah seviyesini artırmak için çalışır.
Türkiye Cumhuriyetinde Devletin yönetim yapısı
İnsanların düzen içerisinde yaşaması ve çıkan sorunlara çözüm bulmak amacıyla devletin koymuş olduğu kurallara yasa denilmiştir.
1)Yürütme Organı
-Ülkenin yasalara uygun şekilde yönetilmesine yürütme denir.
-Yürütme görevini Bakanlar kurulu ve CUmhurbaşkanı yapmaktadır.
-Bakanlar kurulunu en çok oy alan siyasi partinin başkanı oluşturur ve Cumhurbaşkanından onay olarak göreve başlar.
2)Yasam Organı
-Yasama organı Kanun (yasa) çıkarmaktadır.
-Ülkemizde yasama görevini TBMM yapmaktadır.
Kanunun yapılma aşamaları
a)Yasa tasarısı (Bakanlar kurulu verir) veya yasa teklifinin (milletvekili verir) TBMM ye sunulması
b)Kanun teklifinin meclis komisyonuna gönderilmesi
c)Kanun teklifinin genel kurulda görüşülmesi
d)Kanunun Cumhurbaşkanına sunulması : Cumhurbaşkanı devlet başkanıdır İlk cumhur balkanı M. KEmal Atatürk tür.
Veto : Cumhurbaşkanının Tbmm nin çıkarmış olduğu bazı yasaları onaylamayarak görüşülmek üzere geri göndermesidir.
Halk oylaması (referandum) : Halk oylamasıyla direk sonucu belirleme işlemidir.
e)Kanun gazetede yayınlandıktan sonra yürürlüğe girer.
3)Yargı organı
-Yasalara uymayanları yargılama işlemiyle görevlidir.
-Yargı yetkisini kullanan kurum bağımsız mahkemelerdir.
-Yasama ve yürütme organının denetimi : Anayasa mahkemesi tarafından yapılır
-Bakanlar kurulu organının denetimini : Yargıtay ve Danıştay yapmaktadır.
Vatandaşların devlete karşı sorumlulukları
-Seçme ve seçilme hakkını kullanması
-Kamu adına yapılan her işi izlemsi
-Kanunlara uyması ve saygılı olması
-Askerlik görevini yerine getirmesi ve vergi vermesi
TOPLUM YAŞAMINA KATILMA YOLLARI
Toplum birçok alanda faaliyetlere ve etkinliklere katılarak insanlar halk ile iç içe olabilirler.Örneğin sivil toplum kuruluşlarına katılmak bir toplumsal yaşama katılma yoludur
Sivil toplum örgütü : Halk tarafından kurulurlar ve toplumun ihtiyaçlarını karşılamak için çalışırlar.Burada çalışan insanlar bağımsız olarak çalışırlar.Örneğin TEMA,Kızılay,Yeşilay önemli bir sivil toplum kuruluşlarındandr.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir